29 Maart 2017 / by Mark Lindeman

Een reus zonder tanden

Onlangs verscheen het rapport ‘Ezeltje-strek-je’ van adviesbureau Gupta, een studie naar winst, macht en regulering in de Nederlandse gezondheidszorg. Daarin werd geopperd in te grijpen in het geval de winstmarges van toeleveranciers voor de zorg te hoog oplopen. De hoge winsten die toeleveranciers in de zorg maken, is niets nieuws. Kan de sector zich hier zelf dan niet tegen wapenen? Of moeten we de sector zien als een reus zonder tanden?

Ervaring heeft mij geleerd dat inkopende organisaties zich niet moeten bemoeien met winstmarges van ondernemingen waar ze van afnemen (en vice versa trouwens ook niet). Als de winstmarge van de leverancier te hoog wordt, gaat een ondernemende inkoper graag op zoek naar een alternatief tegen lagere kosten. In een eerlijke en goed functionerende markt, bestaat er altijd een alternatief. Daar komen vraag en aanbod samen en dat leidt tot een aanvaardbare overeenkomst tussen partijen. Over het aanbestedingsproces moet je transparant zijn, over de inhoud van gemaakte afspraken hoeft dat niet per se. Deze afspraken kunnen namelijk concurrentie-gevoelige informatie bevatten.

Een reus zonder tanden

Maar wat is er aan de hand in de zorgsector? In het onderzoek wordt gesproken over scheve machtsverhoudingen. Die ontstaan doordat zorginstellingen veelal zelfstandig of in kleine samenwerkingsverbanden inkopen. De suggestie van het rapport is om de krachten op landelijk niveau te bundelen. In mijn ogen echter, ligt er een reden aan ten grondslag die eerst aandacht en oplossing vraagt.

Voordat zorginstellingen een vuist kunnen maken, moeten inkopers kunnen vertrouwen op hun achterban om een eenduidige vraag in de markt te kunnen zetten. Wat is echter aan de hand in de zorg? Van degenen die werken met in te kopen materialen, hebben velen (onder wie medisch specialisten) nog steeds de neiging om hun persoonlijke voorkeur voor hulpmiddelen, implantaten, medicijnen, etc. te laten prevaleren boven een collectieve uitvraag in de markt. Zo lang dat niet verandert, blijft deze markt van zo’n slordige 10 miljard euro versnipperd. En daar maken leveranciers nog steeds dankbaar gebruik van.

Wat is het dan het antwoord op de machtspositie van leveranciers? In mijn ogen is dat allereerst door samenwerken in en met de gehele keten. Dat kan zijn door gestandaardiseerde producten af te nemen. Maar ook door gebruik te maken van best practices binnen de zorgsector, zowel bij de aanschaf van een product als de logistiek eromheen. Hiervoor zal de zorgketen echt samen moeten werken. Samen eenheid en duidelijkheid uitstralen en hier en daar met elkaar een compromis sluiten om het gezamenlijk belang te dienen. Dan is er pas echt sprake van samen werken aan betaalbare en kwalitatieve zorg. Zelfs leveranciers kunnen daar niet op tegen zijn.